Comandante Che yaşıyor, hep yaşayacak!

İşçi sınıfı ve emekçiler Che’yi elbette hatırlamalı, onu emperyalizme karşı mücadele etmiş bir devrimci olarak sahiplenmelidir. Ancak bu yeterli değildir. Esas olarak onun düşüncelerinden, halka bağlılığından, bu uğurda yaptığı fedakârlıklardan ve sarsılmaz inancından öğrenmeyi bilmelidir.

Ernesto Che Guevara, 9 Ekim 1967’de Bolivya’da öldürüldüğünde 39 yaşındaydı. Aradan geçen on yıllara rağmen Che’nin adı, dünya devrimci tarihinin en bilinen isimlerinden biri olmayı sürdürüyor. Ne var ki kapitalizm, kendisine karşı mücadele eden devrimciyi yalnızca öldürmekle yetinmedi, zaman içerisinde onu kendi kültürel dolaşımına dahil etmeye çalıştı. Uzun saçları, inanç dolu bakışları ve gerilla yaşamı, Che’nin düşüncelerinden, sınıfsal mücadelesinden ve devrimci hedeflerinden koparılarak romantik bir maceraperestlik anlatımına dönüştürülmeye çalışıldı. Yüzü tişörtlere, afişlere, reklamlara ve sayısız tüketim nesnesine taşındı. Böylece, hayatını yıkmaya adadığı sömürü düzeni, Che’nin yüzünü metalaştırarak onu politik kimliğinden koparılmış, tüketilebilir bir “ikon” hâline getirmeye uğraştı.

Che yalnızca işçi sınıfının ve emekçilerin kurtuluşuna kendini adamış bir idealist değildi. Sınıflar mücadelesine ve işçi sınıfının yeni bir dünya kurabileceğine duyduğu inançla yaşayan, sarsılmaz bir komünistti. Geride bıraktığı kısa ama olağanüstü yaşamı, bu inancın ve insanlığa duyduğu bağlılığın ürünü devrimci bir manifesto idi.

Che’nin yaşamı, 20. yüzyılın ortasında emperyalizmin Latin Amerika üzerindeki egemenliği, bağımlı ülkelerdeki sınıf mücadeleleri içerisinde şekillendi. 1928’de Arjantin’de doğan Ernesto Guevara, gençlik yıllarında Latin Amerika’yı dolaşırken, kıtanın yoksulluğu, sınıfsal eşitsizlikleri ve emperyalist egemenliğin sonuçlarıyla karşılaştı. Bir doktor olarak başladığı yaşamı, zaman içerisinde onu devrimci bir öndere dönüştürdü.

Guatemala’da ABD destekli müdahaleyle hükümetin devrilmesine tanıklık etmesi, emperyalizmin kıta üzerindeki ekonomik ve siyasal egemenliğiyle tanışması, onun devrimci düşüncelerinin şekillenmesinde önemli bir rol oynadı. Ardından Meksika’da Fidel ve Raul Castro ile karşılaştı. Bu karşılaşma, Che’nin yaşamını Küba Devrimi ile birleştirecekti.

1956’da Fidel Castro ve 82 gerillayla birlikte Granma yatına binerek Küba’ya çıkması, Batista diktatörlüğüne karşı mücadelenin yeni bir aşamasını başlattı. Çıkartmanın ardından ağır kayıplar verildi. Fidel ve Che’nin de aralarında bulunduğu küçük bir grup Sierra Maestra dağlarına ulaşabildi. Burada gelişen gerilla mücadelesi, Küba’daki daha geniş toplumsal muhalefeti de arkasına alarak Batista rejimini devirdi. Che bu süreçte yalnızca bir gerilla savaşçısı olarak değil, devrimci hareketin önder kadrolarından biri olarak öne çıktı.

Devrim sonrasında Che hükümet içerisinde çeşitli görevler üstlendi. Ulusal Tarım Reformu Enstitüsü, Ulusal Banka Başkanlığı ve Sanayi Bakanlığı gibi kurumlarda görev yaptı. Fakat onun açısından devrimin anlamı ve geleceği onun başka ülkelere yayılmasını gerektiriyordu.

Bu nedenle görevlerini bırakarak devrimi başka coğrafyalara ulaştırmak için yeniden yollara düştü. Küba halkı ve Castro tarafından büyük bir sevgi ve vefayla uğurlandı. Önce Kongo’ya gitti. Buradaki mücadele tıkanınca Bolivya’ya yöneldi.

1966’da Bolivya’ya ulaşarak burada yeni bir gerilla hareketi örgütlemeye başladı. Amacı, Bolivya’dan başlayarak Güney Amerika’ya ve giderek tüm Latin Amerika’ya yayılacak bir devrimci sürecin önünü açmaktı.

Ancak Küba Devrimi tümüyle kendine özgü tarihsel-toplumsal koşullarda gerçekleşmişti. Aynı çizgide bir mücadeleyi örgütlemenin koşulları henüz Bolivya’da oluşmamıştı. Dolayısıyla gerilla grubu yeterli toplumsal-siyasal desteği sağlayamadı.

8 Ekim 1967’de Che ve beraberindeki küçük gerilla grubu Bolivya ordusu tarafından kuşatıldı. Che yaralı olarak ele geçirildi. Ertesi gün, Bolivya’nın La Higuera kasabasında öldürüldü.

Emperyalizm, onu ortadan kaldırarak bir devrimciyi yok edebileceğini düşündü. Fakat Che’nin ölümünden sonra onun adı, 1968 kuşağının, Latin Amerika’daki devrimci hareketlerin, dünyanın farklı yerlerindeki anti-emperyalist mücadelelerin ve devrimci gençliğin sembollerinden biri hâline geldi.

Che’nin mirası yalnızca onun onur verici yaşamıyla sınırlı değildir. Kaleme aldığı yazılar, farklı dönemlerde ele aldığı siyasal, ekonomik ve toplumsal meseleler üzerine düşünceleri ve devrimci pratiği, bugün hâlâ dünya halklarına ve işçi sınıfına yol göstermeye devam ediyor.

İşçi sınıfı ve emekçiler Che’yi elbette hatırlamalı, onu emperyalizme karşı mücadele etmiş bir devrimci olarak sahiplenmelidir. Ancak bu yeterli değildir. Esas olarak onun düşüncelerinden, halka bağlılığından, bu uğurda yaptığı fedakârlıklardan ve sarsılmaz inancından öğrenmeyi bilmelidir.

Comandante yaşıyor, hep yaşayacak! Bizlere yalnızca neden ve nasıl yaşanması gerektiğini değil, gerektiğinde nasıl ölünmesi gerektiğini de hatırlatmaya devam edecek.